ఇవాళ వాల్మీకి మహర్షి జయంతి. మహర్షి వాల్మీకి జీవితం అనన్యమైనది. పాప–పుణ్యాలను శుద్ధి చేసుకుని, మానవజాతికి ప్రథమ కావ్యమైన రామాయణాన్ని అందించినవారు ఆయనే. ఈ మహాకావ్యం కేవలం సీతారాముల జీవితం మాత్రమే కాక, ఆ కాలంలోని సంస్కృతి, భౌగోళిక పరిస్థితులు, నడవడికలు, ఆచారాలను కూడా ప్రతిబింబించింది. వాల్మీకి పూర్వాశ్రమంలో పేరు రత్నాకర్. బాటసారులపై దోపిడీ జీవనంగా ఉండేవాడు. ఒక రోజు నారదమహర్షి ఇచ్చిన ప్రశ్న.. “ఈ పాపాన్ని నీ కుటుంబం పంచుకుంటుందా?” అనే ప్రశ్న అతని జీవితాన్ని మార్చేసింది.
భార్య నిరాకరించగా, రత్నాకర్ ఆత్మజాగృతి పొందాడు. నారదుడు ఇచ్చిన రామనామ ఉపదేశం జపిస్తూ తపస్సు చేసాడు. చుట్టూ చీమల పుట్టలు కప్పేసినా కదలకుండా తపస్సులో లీనమయ్యాడు. ఆ తపస్సు మహిమతో ఆయనకు వాల్మీకి అనే పేరు లభించింది. ఆశ్రమవాసంలో వాల్మీకి మహర్షి, శ్రీరాముడిని అరణ్యంలో కలిశాడు. సీతమ్మను వనవాసానికి పంపినప్పుడు ఆమె వాల్మీకాశ్రమంలోనే నివసించింది. అక్కడే లవ–కుశులు జన్మించారు. వారిద్దరూ వాల్మీకిని గురువుగా స్వీకరించి విద్యను అభ్యసించారు. వాల్మీకి మహర్షి కేవలం రామాయణమే కాదు, యోగవాశిష్టం అనే గంభీర గ్రంథాన్ని కూడా రచించాడు.