పర్యాటకులు ఎక్కువగా సందర్శించే ప్రదేశాల్లో హరిద్వార్ కూడా ఒకటి. ‘హరి ద్వారం’ అనే అర్థం కలిగిన హరిద్వార్ ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో గంగా నది తీరంలో ఉన్న పవిత్రక్షేత్రం. ఇది హిమాలయాల నుంచి గంగానది సమతల ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించే తొలి ప్రదేశం. హిందువులకు ఇది మోక్షద్వారంగా ప్రసిద్ధి.
హరిద్వార్ చార్ ధామ్ యాత్రలకు ద్వారం మాత్రమే కాకుండా మహా కుంభమేళా జరిగే నాలుగు ప్రధాన క్షేత్రాలలో ఒకటి. ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు ఇక్కడ జరిగే కుంభమేళా ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ఆధ్యాత్మిక సమాగమం.
హర్ కి పౌరి ఘాట్‌ను ప్రాచీన కాలంలో విక్రమాదిత్య మహారాజు నిర్మించినట్లు పూర్వ గ్రంథాలలో ప్రస్తావన ఉంది. తన అన్న భర్తుహరి కోసం ఆయన దీన్ని నిర్మించారని చెబుతారు. గంగానది పక్కన అనేక ఘాట్లు, కుండాలు మౌర్యులు, గుప్తులు, గజపతులు వంటి రాజుల సంరక్షణలో అభివృద్ధి చెందాయి. మనసా దేవి ఆలయం 9వ శతాబ్దంలో అదిశంకరాచార్యులు ప్రాచుర్యం కలిగించగా, తరువాత స్థానిక రాజులు విస్తరించారు. చండీదేవి ఆలయం 8వ శతాబ్దంలో కశ్మీర్ రాజు సుచత్ సింగ్ నిర్మించాడు. తరువాత అనేకమంది గఢ్వాల్ రాజులు దీన్ని పునరుద్ధరించారు. మాయా దేవి ఆలయం హరిద్వార్ ఆదిశక్తి పీఠం. ఇది 11వ శతాబ్దంలో కుమారగుప్తుడు కాలంలో పునరుద్ధరించబడినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి.