సర్వ జగతిని సృష్టించి, పాలించి, లయింపజేసే నాథుడే జగన్నాథుడు. ధర్మ రక్షణ కోసం, భక్తుల భావన కోసం, తారణ కోసం ఆ విశ్వచైతన్యమూర్తి శ్రీకృష్ణునిగా అవతరించాడు. ఆ పరమాత్ముడు శేషస్వరూపుడైన సోదరుడు బలభద్రునితో, సోదరిగా వచ్చిన పరాశక్తి (పద్మనాభ సహోదరి) సుభద్రతో వెలసిన దివ్యక్షేత్రం పురుషోత్తమ క్షేత్రం. మనం ‘పూరీ’ అని వ్యవహరించే ఈ క్షేత్రాన్ని పురాణాలు ‘పురి’ అని పేర్కొన్నాయి. ప్రపంచంలో అరుదైన అద్భుతాలెన్నో ఈ క్షేత్రంలో ఉన్నాయి. ఒక మహాగ్రంథమంత విస్తృతి కలిగిన అద్భుతాలకీ, చరిత్రకీ, విష్ణుశక్తికీ ఆలవాలమైన క్షేత్రమిది.
‘జగన్నాథస్వామీ నయన పథగామీ భవతుమే’ అని ఆదిశంకర భగవత్పాదులు ఈ స్వామి తన కళ్లముందు నిరంతరం కదలాడాలని ప్రార్థించి, తన నాలుగు పీఠాలలో ఒక దానిని ఇక్కడే ప్రతిష్ఠించారు. గరతీరాన వెలసిన ఈ క్షేత్రం శ్రీకృష్ణ భక్తిసముద్రుడైన చైతన్య మహా ప్రభువులకు ఆరాధ్యమై, ముక్తిధామమయ్యింది. జయదేవుని ‘గీత గోవిందం’ ఈ స్వామి ఆరాధనయే. ఈ మూర్తులలో జగన్నాథుని మూర్తి విలక్షణమైనది. అందులోనూ నయనాల శోభ ప్రత్యేకం. అవి చక్ర నయనాలు. అనంత దృష్టికి ప్రతీకలు. రెప్పలులేని కళ్లు భక్తులను రెప్పపాటు కూడా లేకుండా కరుణతో వీక్షించే నారాయణుని దయాంతరంగాన్ని చాటుతున్నాయి. ఎక్కడా జరగని ఒక ప్రత్యేక రథోత్సవం ఈ క్షేత్రంలో ఏటా (ఆషాడ శుద్ధ విదియ నాడు) జరుగుతుంది. జగత్ ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ జగన్నాథ రథోత్సవం ఒక దివ్యానుభవం.