కార్తికమాసంలోని చివరి రోజును ‘పోలి స్వర్గం’ లేదా ‘పోలి పాడ్యమి’ అని అంటారు. ఈ రోజున భక్తులు, ముఖ్యంగా మహిళలు నదులు లేదా కోనేరులలో అరటి దొప్పలలో దీపాలను వెలిగించి, వాటిని నీటిలో వదులుతారు. ఇది కార్తికమాసమంతా దీపారాధన చేసిన ఫలాన్ని పొందేందుకు ఒక సంప్రదాయంగా పాటిస్తారు. ఈ ఆచారం వెనుక ఒక కథ ఉంది. అది పోలి అనే ఒక అమాయక భక్తురాలైన మహిళ.. స్వర్గాన్ని ఎలా పొందిందో వివరిస్తుంది.
ఒక ఇంట్లో ఐదుగురు కోడళ్ళు ఉండేవారు. వారిలో పోలి చిన్న కోడలు. ఆమె చాలా భక్తిశ్రద్ధలు గలది. ఆమె అత్త, మిగిలిన తోడికోడళ్లు అహంకారంతో ఆడంబరంగా పూజలు చేసేవారు. కానీ పోలిని మాత్రం చిన్నచూపు చూసేవారు. కార్తికమాసంలో నదీ స్నానాలు చేసి దీపాలు పెట్టడం ఆచారం. కానీ పోలి అత్తగారు పోలిని ఇంటి పని అంతా చేయమని చెప్పి, ఆమె నదికి వెళ్లకుండా అడ్డుకునేది. పోలి నిరుత్సాహపడకుండా తన భక్తితో పని పూర్తి చేసుకుని దీపాలు వెలిగించేది. పత్తి దొరక్కపోతే పత్తి చెట్టు కింద రాలిన పత్తిని తీసుకుని, కవ్వానికి అంటిన వెన్నతో వత్తులు తయారు చేసి దీపం వెలిగించేది. అత్తగారికి తెలియకుండా దీపాన్ని ఒక కుండతో కప్పేది.
ఒకరోజు పోలి దీపం వెలిగిస్తుండగా ఆకాశం నుండి రత్నాలు, వజ్రాల వర్షం కురిసింది. అదే సమయంలో పోలిని స్వర్గానికి తీసుకెళ్లడానికి విమానం దిగింది. ఆ విమానం పోలి అత్తగారి ఇంటిపై నుండి వెళ్లేటప్పుడు, అత్తగారు “పోలి! మమ్మల్ని కూడా రమ్మని పిలవవా?” అని అడిగింది. పోలి తన నిజమైన భక్తికి ప్రతిఫలంగా స్వర్గానికి వెళ్తున్నానని, అహంకారంతో చేసిన పూజలకు ఫలితం ఉండదని చెప్పింది. అత్తగారి కపట భక్తికి ఎలాంటి ఫలితం ఉండదని విమానం అదృశ్యమైపోయింది.
ఈ కథలోని నీతి ఏమిటంటే, భగవంతుని పూజలో ఆడంబరాలు, ప్రచారం ముఖ్యం కాదు. నిష్కల్మషమైన, నిజమైన భక్తి మాత్రమే భగవంతుని అనుగ్రహాన్ని పొందేలా చేస్తుంది. ఈ కారణంగానే ఈ కథను గుర్తు చేసుకుంటూ కార్తికమాసం చివరి రోజున అరటిదొప్పల్లో దీపాలు వెలిగించి నదుల్లో వదులుతారు.
కార్తిక మాసమంతా దీపాలు వెలిగించలేనివారు పోలి పాడ్యమి రోజు 30 లేదా 33 వత్తులతో దీపం వెలిగిస్తే, మాసమంతా దీపారాధన చేసిన పుణ్యం లభిస్తుందని నమ్ముతారు.