“సర్వకర్మాణి మనసా
సన్న్యస్యాస్తే సుఖం వశీ ।
నవద్వారే పురే దేహీ
నైవ కుర్వన్న కారయన్ ॥
ఈ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు యోగి స్థితిని అద్భుతంగా వివరిస్తున్నాడు.
వశీ అయిన యోగి అంటే ఇంద్రియాలను జయించుకున్నవాడు. అలాంటి వాడు తన మనస్సులోనే అన్ని కర్మలను త్యజించి, దేహం అనే నవద్వారాల నగరంలో శాంతిగా నివసిస్తాడు. అతడు బయట పనులు చేయకపోయినా, తన ద్వారా ఇతరులను చేయించకపోయినా, అంతర్ముఖ ఆనందంలో స్థిరంగా ఉంటాడు. మనస్సులో త్యాగం అనేది బాహ్య చర్యల త్యాగం కంటే గొప్పది. ఎందుకంటే బాహ్యంగా పనులు ఆపినా, మనస్సు లోపల ఆకాంక్షలు ఉంటే త్యాగం సత్యమవదు. కాబట్టి నిజమైన త్యాగి అంటే, అంతరంగం నిశ్చలంగా, కోరికల నుండి విముక్తిగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి సుఖంగా జీవించేవాడు.
ఈ శ్లోకం మనకు జీవితంలో అసలు కర్మయోగ రహస్యాన్ని చెబుతుంది. పనులు జరుగుతూనే ఉంటాయి, కానీ వాటి ఫలాల పట్ల మనస్సు కట్టుబడి ఉండకూడదు. శరీరం అనేది ఒక పట్టణం వంటిది, ఇందులో తొమ్మిది ద్వారాల ద్వారా జీవి బయటి ప్రపంచంతో సంబంధం పెంచుకుంటాడు. కానీ ఆ పట్టణంలో వసించే జ్ఞాని తనను కేవలం సాక్షిగా భావించి, “నేను కర్తను కాను, నా ద్వారా ఏమీ జరుగడం లేదు” అన్న దృఢ భావనతో ఉంటాడు. ఇదే నిజమైన సమత్వం, ఇదే భగవద్గీత యోగా శిఖరం.